donderdag 28 januari 2016

Dichterscafé januari 2016

Dichterscafé januari 2016 - Onderwerp:
Turner en/of het sublieme

Inleiding Jos Paardekooper

Zoals aangekondigd zal de januaribijeenkomst 2016 als thema hebben 'Turner en/of het sublieme'. De rechtstreekse aanleiding voor dit thema is de hernieuwde belangstelling die Turner de afgelopen tijd ook in ons land ten deel is gevallen: een film, vrij gemodelleerd naar zijn veelbewogen leven, een duo-tentoonstelling in Zwolle en Enschede, en meer in het algemeen belangstelling voor de sublieme levensgesteldheid, blijkend uit de (her)uitgave van ettelijke klassieke studies over 'het sublieme'. (Met voor zich sprekende titels als Het verlangen naar huivering, of Tussen genot en afgrijzen.)

De schilderijen van Turner vormen, naar wij vermoeden, evenzovele uitdagingen tot Deventer di
chterlijke inspiratie. En als het niet de schilderijen zijn, dan misschien wel die geestesgesteldheid van het sublieme. Voor zover die nog nadere toelichting behoeft hier een korte omschrijving uit de aankondiging van de tentoonstelling in Zwolle: 

'Joseph Mallord William Turner (1775-1851), zoals hij voluit heette, belichaamt het sublieme landschap, dat een revolutionaire visie op de natuur verbeeldde, waarin gevaar en schoonheid elkaar niet uitsluiten maar juist verstrengeld zijn. In A Philosophical Enquiry into our Ideas of the Sublime and the Beautiful’ uit 1757 omschreef de filosoof Edmund Burke de ervaring van het sublieme als de sterkste emotie die een mens kan ondergaan. Voor schilders betekende dit een ommekeer van beredeneerde en beheerste schoonheid naar verbijstering, een beleving zo intens dat zij niet meer te bevatten is. Turner, die zichzelf ooit liet vastbinden aan de mast van een schip in zwaar weer, bracht die overweldigende sensatie van de natuur het meest pregnant in beeld. Hij schilderde het verlammende geraas van een storm op zee, de adembenemende diepte van een ravijn en het verblindende licht van een vuurspuwende vulkaan.'
Turner, wolken en water, ongedateerd
Wij laten ons graag weer verrassen door de dichterlijke voortbrengselen die zullen ontspruiten aan een of meer van Turners sublieme doeken, of aan de sublimering van uw diepste roerselen, angsten of verlangens, al dan niet veroorzaakt door uw eigen concrete of fictieve levensketening. Moge de eerste bijeenkomst in het nieuwe jaar (alweer) een sublieme zijn.

Gedichten van deze bijeenkomst:

Gedichten op het thema
William Turner: Impressies (een drieluik) door Wim van den Hoonaard
Water en vuur door Anna Wiersma
Turner, wolken en water, ongedateerd door Michiel van Hunenstijn
Turner 1840, het slavenschip door Nele Holsheimer
Warp and weft door Maarten Douwe Bredero
Ode door Pieter Bas Kempe
Kunstenaarsleven door Neletta van Heuven
Hollands Sublieme door Alfred Bronswijk
Hier in Oostende door Alex Gentjens
De gesloten hemel door Jan van Laar
Consult door Tinus Derks

Gedichten zonder vastgesteld thema
Roodkapjes droom door Astrid Aalderink
Oude Zwerver door Frans Rummens

Herinnering bij een oorlogsmonument

Verhef je stem in vredesnaam
Om te verhalen hoe het is gegaan
Met mensen zoals jij en ik
Hun namen worden hier genoemd
Ze blijven klinken ter herinnering
Aan zoveel leed hen aangedaan.

Uit naam van ieder mens, zo velen
Klinkt hier een roep om vrede
Voor toekomst uitgetild
Uit lot van lang geleden
Spreken zij ons aan, elk met hun eigen naam

In naam van de herinnering
Wordt hier geschiedenis geschreven
De schreeuw om toekomst
Klinkt hier luid en levend
Zij zijn present in woord en daad
en geven ons de richting aan.

Dick Smeijers

Eelt


Wordt de mensheid almaar gekker?
Ik zie schreeuwen in een zaal,
Grofgebekt, tattoos en kaal.
Met beledigende taal.
Ik schrik zo van hun luid gemekker.  

Poetin, tsaar van alle russen
Geeft gewoon met eigen woorden
Opdracht aan die twee gestoorden
Litvinenko te vermoorden!
In wat voor wereld ondertussen

Leven wij, waar niet het leven
Maar de agressieve daad
Doorspekt met vreselijke haat
Waarmee men misdaden begaat
Ons aan angst doet overgeven.

Gekken zijn er, terroristen,
Blind door waanbeeld of geloof,
Voor menselijkheid horend doof, 
Hun moordlust en hun vrouwenroof…
Ik wou wel dat wij minder wisten…

Maar ik kijk naar ieder beeld:
Het woord van Wilders: minder, minder!
Een hetze die ons almaar blinder
Maakt en onze nachtrust steelt.

Die beelden zijn zo vreeslijk grof:
Een man met een Kalasjnikov; 
Een Poetin die een moord beveelt;

Een moord met zwaard in ’t hete zand;
Assad, die zijn volk verbant;
Dat geeft zo’n aaklig toekomstbeeld:

Europa dat het niet vertrouwt
En weer driftig muren bouwt…..

Ach, had ik maar wat meer eelt….


Aan Jeroen Bosch

mijn bleke lijf
veeg je met weerzin op het doek
mijn vrouw’lijkheid
dekkend met ongedierte
mismaak je mij tot duivels-lief

jouw meesterhand
heeft door de eeuwen heen
het mensdom ingeprent
dat vuil huist in mijn schoot
dat dood wacht in mijn armen

je kreeg een monument
’t palet gereed
om te besmeuren
aan te zetten tot gericht
de heks moet branden

voorbij, Jeroen
je kans
wij weten nu
en vechtent’rug
totdat
jij mens wilt zijn
met ons

Sieth Delhaas